EU AI Act: Van wet naar werkwijze in 2026
AI is in 2026 de standaard. Of het nu gaat om Copilot, ChatGPT of gespecialiseerde modellen in de core business: AI wordt steeds meer in onze processen verankerd. Maar hand in hand met die integratie gaat ook de handhaving van de EU AI Act. Sinds de eerste verboden op 2 februari 2025 van kracht gingen, is het speelveld definitief veranderd. Compliance is dit jaar geen juridisch project meer, maar een essentieel onderdeel van je operationele strategie.
Veel organisaties hebben de eerste stappen gezet, maar worstelen nu met de praktijk: hoe houd je controle terwijl de technologie zich razendsnel ontwikkelt? In dit artikel deel ik mijn visie op hoe je in 2026 AI verantwoord, effectief en volgens de nieuwste standaarden inzet.
De EU AI Act is geen juridische horde, maar een strategisch fundament
De EU AI Act moet de wereldwijde blauwdruk voor verantwoorde innovatie worden. Hoewel de wet sinds augustus 2024 stapsgewijs is ingevoerd, zien we nu dat een groot deel van de toegevoegde waarde niet zit in het voorkomen van boetes, maar in het versterken van menselijke regie. De wet dwingt ons om na te denken over hoe en waar we AI-systemen inzetten. Organisaties die AI-geletterdheid hebben verankerd in hun cultuur, zullen merken dat ze nu sneller innoveren omdat het vertrouwen bij de mensen groter is.
Compliance is de standaard voor elke AI-gedreven organisatie in 2026
De tijd van experimenteren is voorbij. De boetes (tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde omzet) zijn een reëel risico, maar het reputatierisico door misbruik is mogelijk nog groter. Echte risicobeheersing in 2026 gaat over het borgen van de veiligheid en grondrechten. Zonder de juiste kaders delen medewerkers nog steeds onbewust bedrijfsgevoelige informatie of vertrouwen zij op bevooroordeelde (biased) modellen. Het borgen van AI-geletterdheid is daarom de enige weg naar een veilige, AI-gedreven toekomst.
Risicobeheersing door menselijke regie: de vier stappen naar AI-governance
Om ‘in control’ te blijven, hanteren wij bij Next Ground de methodiek van het APdie wetgeving vertaalt naar de werkvloer:
Vervolgens vertalen we dit naar:
- 1.Identificeren: Update je AI-inventarisatie continu. Welke systemen zijn het afgelopen jaar toegevoegd en welke risiconiveau hebben deze?
- 2.Doel bepalen: Verfijn het kennisniveau per rol. De eisen voor bijvoorbeeld HR liggen hoger dan die van een tekstschrijver.
- 3.Uitvoeren (Training): Medewerkers moeten de output van AI-systemen niet alleen kunnen lezen, maar ook kritisch kunnen toetsen op ethische kaders. Een werkgever is verplicht om ervoor te zorgen dat hun medewerkers voldoende AI geletterd zijn.
- 4.Evalueren: AI-governance is een cyclus. Regelmatige audits en monitoring zijn nodig om de effectiviteit en kennisniveau bij te houden.
AI-geletterdheid is de meest rendabele investering van dit jaar
Een algoritme is slechts zo krachtig als de mens die het aanstuurt. Human oversight is het hart van de wetgeving in 2026; medewerkers moeten in staat zijn om in te grijpen of AI-output te negeren wanneer dat nodig is. Dit vraagt om training die medewerker leert om:
- De beperkingen en vooroordelen (biases) van modellen herkennen.
- Efficiënt kunnen prompten voor kwalitatieve resultaten.
- De ethische en juridische kaders toepassen in hun dagelijkse werk.
Bij de Next Ground Academy maken we de abstracte wetgeving tastbaar. Tijdens onze AI Workshop leren we teams hoe ze veilig en effectief navigeren in dit nieuwe landschap, van modelkeuze tot governance.
Veelgestelde vragen over AI-compliance in 2026
Is AI-geletterdheid nu echt verplicht?
Ja. Onder de EU AI Act hebben organisaties, zowel aanbieders als gebruikers, een zorgplicht om ervoor te zorgen dat medewerkers voldoende kennis hebben om AI-systemen veilig en kritisch te gebruiken.
Hoe ga ik om met ‘Shadow AI’ in mijn organisatie?
Hanteer een strikt beleid op niet-geautoriseerde tools en voer een continue AI-inventarisatie uit. Daarmee breng je risico’s in kaart en begeleid je medewerkers naar veilige alternatieven.
Is jouw organisatie al volledig compliant met de eisen van 2026?
De wet staat, nu is het tijd voor meesterschap. Wil je de AI-governance binnen jouw organisatie naar een hoger niveau tillen of je team wapenen met de juiste AI-geletterdheid? Neem contact op met Peter-Jan voor strategisch advies of bekijk onze actuele AI Workshops.
